Groszek

groszek intro

Może pamiętacie ze szkoły, że groszek odegrał kluczową rolę w rozwoju badań genetycznych. Czeski botanik Grzegorz Mendel krzyżując ze sobą odmiany groszku o kwiatach białych i czerwonych, a następnie obserwując kolory kwiatów w kolejnych pokoleniach sformułował pierwsze w historii teorie dotyczące dziedziczenia. Dziś Mendla nazywamy ojcem genetyki, a groszek może być dumny, że przyczynił się do powstania tej ważnej dziedziny nauki. Krótka animacja opowiadająca o tych badaniach jest dostępna -> tutaj. Od nas nikt nie wymaga tak wyrafinowanego zastosowania groszku. Jakieś fajne danie, a nawet chrupiąca przekąska w postaci świeżo zerwanego strączka będzie jak najbardziej okej. Uprawiamy groszek!

TEORIA

Siew

Kto sieje groch w marcu ? zbiera w garncu, a kto sieje w maju ? zbiera w jaju. Tak mówi stare polskie przysłowie. I podobnie jak w wielu innych przypadkach, mądrość ludowa także tutaj ma swoje potwierdzenie w nauce. Groszek to warzywo dnia długiego, długi dostęp do światła powoduje, że roślina zaczyna kwitnąć. Oczywiście chcemy, żeby zakwitła, byle nie za wcześnie. Najpierw musi rozwinąć odpowiednią ilość masy zielonej, aby móc wykarmić powstające w późniejszym okresie strączki. Stąd staramy się posiać nasiona jak najwcześniej. Wystarczy, że ziemia ma temperaturę ok 2 stopni, aby nasiona zaczęły kiełkować. Groszek jest odporny na nieduże przymrozki, z temperaturą do minus 4 stopni powinien sobie poradzić. Nasiona umieszczamy w ziemi na głębokości równej dwukrotnej średnicy ziarenka. Jeśli uprawiamy groszek w rzędach ? stosujemy się do rozstawu podanego na opakowaniu. Jeśli używamy metody Square Foot Gardening ? 9 roślin na sekcję.

groszek siew

Odmiany

Ze względu na termin zbioru oraz zastosowanie w Polsce możemy wyróżnić dwa rodzaje grochu: groszek łuskowy oraz groszek cukrowy.

Łuskowy zbieramy na suche nasiona kiedy jest już w pełni dojrzały (sierpień-wrzesień) ewentualnie na zielony groszek (czerwiec-lipiec). Jednak w tym drugim przypadku zielone kuleczki trzeba wyjąć ze strączków. Strąki posiadają wyściółkę pergaminową, przez to strąk jest twardy i niejadalny.

Najpopularniejsze odmiany groszku łuskowego to:

  • Wczesna – Cud Kelvedonu (niski), Duet (niski), Nefryt, Pegaz
  • Średnio wczesna – Daniel, Walor, Maraton
  • Średnio późna – Kujawiak, Kiler, Biznes
  • Późna ? Telefon (bardzo wysoki), Witalis, Betafortuna

Groszek cukrowy nie wykształca takiej wyściółki. Przez to strączki są miękkie i soczyste. Możemy je zrywać i zjadać w całości, razem z nasionami. Są słodziutkie i pyszne J można je dodać do zupy lub sałatki, Nie tylko wysmienicie smakują, ale i przyjemnie chrupią. ja najbardziej lubię zerwać i zjeść prosto z grządki. Najpopularniejsze odmiany groszku cukrowego to:

  • Wczesna ? Baron nowy
  • Średnio wczesna ? Hetman, Iłówiecki (srednio wysoka 75 cm)
  • Średnio późna ? Hrabia
  • Późna ? Bajka (wysoki do 150)

Jeśli mamy wystarczająco miejsca w ogrodzie warto wysiać więcej niż jedną odmianę (i zapamiętać lub zapisać co gdzie wysialiśmy 🙂 ). Dzięki temu będziemy w stanie sami ocenić co u nas najlepiej rośnie i co nam najbardziej smakuje.

groszek strączki

Pielęgnacja

Groszek nie jest rośliną bardzo wymagającą. Preferuje PH obojętne lub lekko kwaśne. W początkowym okresie wzrostu musimy dbać, aby ziemia nie była przesuszona, później powinien już sobie poradzić. Podlewanie może znowu być konieczne kiedy będą już wykształcone strąki, do ich prawidłowego rozwoju. Uważajmy, aby nie polewać liści wodą. Jeśli chodzi o stanowisko, pilnujemy płodozmianu, czyli nie siejemy w miejscu, gdzie poprzednio rosły rośliny motylkowe. Jeśli planujemy uprawę odmiany pnącej, musimy zapewnić roślinom odpowiednie podpory. Dobrze także posadzić je wtedy w północnej części grządki, aby wraz ze wzrostem nie zacieniały innych roślin.

Groszek, w przeciwieństwie do większości innych roślin, nie lubi nawożenia azotem. Dzięki symbiozie z bakteriami brodawkowymi znajdującymi się w korzeniach, potrafi wiązać azot występujący w powietrzu. Ważnym składnikiem dla niego jest za to molibden, który ten proces poboru azotu z powietrza wspomaga.

groszek na grządce

Zbiór

W zależności od tego w jakim celu zbieramy groszek, termin tego zbioru będzie się różnił. Najwcześniej będzie gotowy groszek cukrowy spożywany razem ze strączkami. W dalszej kolejności groszek cukrowy lub łuskowy, ale zbierany na zielony groszek. Najpóźniej odbędą się zbiory na suche nasiona (dopiero, kiedy strączki na roślinach zaczną samoistnie zasychać).

Groszek ma jeszcze tę zaletę, że zbiory następują stosunkowo wcześnie. Ostateczny termin zależy oczywiście od odmiany jaką wybraliśmy, ale i tak wypada to w pełni lata. Po zebraniu groszku na grządce powstaje wolne miejsce, które możemy (a wręcz powinniśmy) wykorzystać pod uprawę czegoś innego. A z racji tego, że do pierwszych przymrozków jest ciągle daleko, asortyment roślin, z których możemy wybierać jest dosyć szeroki. Może to być na przykład: jarmuż, kalarepa, kapusta pekińska, szpinak, różne odmiany sałaty, rzepa, rzodkiewka i pewnie jeszcze kilka innych roślin. Strączki groszku najlepiej zrywać na krótko przed tym jak zamierzamy je jeść, i w takiej ilości, jaką w danej chwili potrzebujemy. Nie warto go długo przetrzymywać, ponieważ groszek dość szybko więdnie i traci swoje walory smakowe. Jeśli już zebraliśmy za dużo, to ewentualne nadwyżki można zamrozić.

zielony groszek

Właściwości

Groszek to warzywo bogate przede wszystkim w białko, skrobię i cukier. Ale oprócz tego, zawiera także witaminę C, E i K B1 i B6, do tego żelazo, fosfor i wapń a także kwas foliowy. Więcej informacji -> tutaj.

Groszek należy do grupy roślin motylkowatych. Mają one tę właściwość, że wchodzą w symbiozę z bakteriami brodawkowymi. Bakterie te wnikając w korzenie rośliny tworzą zgrubienia (takie brodawki właśnie) a następnie dzięki nim są w stanie wiązać azot znajdujący się w powietrzu. Tym sposobem roślina ma łatwy dostęp do naturalnego nawozu. Także gleba staje się bardziej urodzajna, więc w miejscu, gdzie rósł groszek, możemy spokojnie sadzić rośliny o większych wymaganiach pokarmowych. Dużo azotu zawierają także łodygi i liście groszku. Po zbiorze nasion możemy więc te części przysypać ziemią i na takim podłożu sadzić kolejne rośliny. Ewentualnie użyć łodyg i liści do wzbogacenia kompostu.

groszek łęcina

PRAKTYKA

W przypadku groszku praktyka sprawdziła mi się z teorią. Faktycznie groszek siany w maju wykiełkował bez żadnych problemów. W kwietniu mieliśmy przymrozki i też nic mu się nie stało. Rzeczywiście trzeba zadbać o podpory i lepiej pomyśleć o nich wcześnie – już kiedy groszek ma około 10cm wysokości. W przeciwnym razie możemy go zastać pewnego dnia płożącego się po ziemi (dotyczy tych, którzy nie doglądają upraw na bieżąco). Pierwsze strączki można było zrywać już w połowie czerwca, przy czym przypominam, że u mnie wegetacja jest lekko opóźniona. W innych rejonach pierwsze zbiory są pewnie możliwe wcześniej. Kupując nasiona, zwracajcie uwagę na to, jaka to odmiana. Na mojej torebce tej informacji brakowało. A szkoda, bo fajnie się sprawdziła i chętnie posiałabym ją w przyszłym roku znowu. Alternatywnie, możemy pozostawić jedną roślinę, aby kilka strączków mogło dojrzeć i wtedy zebrać nasiona. Tyle, że w ten sposób blokujemy miejsce na grządce, gdzie w tym czasie już mogłoby rosnąć coś innego.

groszek opakowanie

Na koniec kilka przepisów kulinarnych  z wykorzystaniem zielonego groszku:

Metryczka

Roślina jednoroczna
PH obojętne lub lekko kwaśne
Termin siana do gruntu marzec
Wymagania pokarmowe niewielkie ? ograniczać azot
Podlewanie umiarkowane
Rodzina strączkowe
Ilość na square foot 9
Termin zbioru od czerwca